De Zelfdragende Organisatie - deel 7
De verkoop haalt haar doelstellingen. De productie draait op volle capaciteit. De boekhouding meldt dat de cashpositie verbeterd is. Op de directievergadering ziet het er behoorlijk goed uit.
Ondertussen belt een klant voor de derde keer omdat zijn bestelling te laat is. De productie heeft enkele andere opdrachten laten voorgaan, omdat die makkelijker tussendoor konden. Een leverancier houdt een levering tegen omdat zijn vorige facturen nog niet betaald zijn. Dat verklaart meteen een stukje van die betere cashpositie.
Iedereen heeft een verklaring en de cijfers om te tonen dat hij goed bezig is. Als zaakvoerder mag je vervolgens uitzoeken hoe dat allemaal samenhangt en wat er moet gebeuren. Gelukkig krijg je twintig dagelijkse rapporten en heb je achtenveertig dashboards ter beschikking. Het zal er ergens tussen staan.
Misschien is er iets aan de hand met de vijfde bouwsteen van De Zelfdragende Organisatie: Sturing & Resultaten.
In de vorige artikels ging het over richting geven, leiderschap en vertrouwen, eigenaarschap en het organiseren van het werk. Als mensen daarin hun verantwoordelijkheid opnemen, hoort daar ook bij dat ze kunnen zien of hun werk het gewenste resultaat oplevert. En dat ze er iets mee doen wanneer dat niet zo is.
“We doen ons werk goed en we laten dat zien. Wat niet goed loopt, laten we ook zien en pakken we aan.”
Daarmee krijgen directie en verantwoordelijken zicht op hoe het bedrijf draait, zonder dat ze daarvoor elke bestelling, onderhoudsbeurt of geboekte factuur moeten controleren. Ze kunnen volgen waar het goed loopt, waar wordt bijgestuurd en waar hun hulp of een beslissing nodig is.
Dat veronderstelt wel dat er een gedeeld beeld is van wat ‘goed’ betekent. De verkoop kan haar omzetdoelstelling halen door levertermijnen te beloven die de productie nauwelijks kan waarmaken. De servicedesk kan tickets snel afsluiten, terwijl de gebruiker een dag later opnieuw belt met hetzelfde probleem.
Op het overzicht staat de doelstelling netjes afgevinkt. In het bedrijf is het werk nog niet gedaan.
De keuze van wat je opvolgt, begint bij de richting die je als bedrijf hebt gekozen. Wil je vooral uitblinken in het begrijpen en helpen van je klanten? Wil je vernieuwende producten ontwikkelen? Of onderscheid je je door een betrouwbare, efficiënte werking, waarbij klanten precies krijgen wat afgesproken is?
Dat heeft gevolgen voor wat je wil weten. Als klanten vooral voor jouw persoonlijke dienstverlening kiezen, vertelt het aantal afgehandelde vragen maar een deel van het verhaal. Je wil ook begrijpen of ze goed geholpen zijn en of je medewerkers voldoende ruimte hebben om mee te denken.
Je bedrijfswaarden spelen daarin eveneens een rol. Als ‘respect’ onder andere betekent dat je afspraken op tijd nakomt, dan geldt dat ook voor je leveranciers. Hen bewust later betalen om de cashpositie te verbeteren, past daar moeilijk bij.
Bovendien blijft dat zelden zonder gevolgen. Leveranciers beginnen leveringen tegen te houden, vragen voorafbetaling of zijn minder bereid om iets te regelen wanneer je dringend materiaal nodig hebt. Vervolgens loopt je eigen planning vast en moet je klanten uitleggen waarom hun bestelling vertraging oploopt.
De cashpositie zag er beter uit. Alleen vertelt dat cijfer niet wat je ondertussen elders aan het veroorzaken bent.
Bij de vorige bouwsteen bekeken we processen vanuit hun toegevoegde waarde op het vlak van Tijd, Geld, Zekerheid, Veiligheid en Tevredenheid. Diezelfde invalshoeken helpen om naar het hele bedrijf te kijken.
Leveren we onze producten en diensten op het afgesproken moment? Worden lonen en leveranciers op tijd betaald? Is er voldoende financiële ruimte om een moeilijke periode te overbruggen? Evolueert de EBITDA in de richting die we beogen, en gaat die verbetering snel genoeg?
Daarnaast wil je weten hoe stevig de werking in elkaar zit. Zijn belangrijke processen gedocumenteerd én gekend, of staat er ergens een map die niemand nog opent? Kunnen we verder wanneer een kritische installatie uitvalt of wanneer de enige medewerker die een toepassing kent, onverwacht afwezig is? Sluiten onze contracten en verzekeringen nog aan bij wat we vandaag doen?
Ook de ontwikkeling en tevredenheid van mensen horen daarbij. Hebben medewerkers de kennis die ze nodig hebben, ook voor wat er volgend jaar verandert? Blijven klanten bij ons omdat ze tevreden zijn, of vooral omdat veranderen veel moeite kost?
Je kan vandaag een mooi resultaat boeken en tegelijk problemen opbouwen die pas later zichtbaar worden. Daarom verdient ook wat je toekomstige werking mogelijk maakt een plaats in de opvolging.
Binnen elke afdeling krijgen die invalshoeken een andere invulling, met de strategie en bedrijfswaarden als vertrekpunt.
Bij een servicedesk wil je bijvoorbeeld weten of meldingen tijdig worden beantwoord en opgelost. Bij een technische dienst gaat het over preventief onderhoud dat op tijd en volledig wordt uitgevoerd. De boekhouding volgt op of facturen correct en tijdig worden verwerkt en betaald. Bij HR wil je weten of de voorziene opleidingen aansluiten bij wat nodig is, of ze plaatsvinden en of medewerkers er iets mee kunnen in hun werk.
Daarbij heeft elke afdeling rekening te houden met het geheel. Een technische dienst die bespaart door onderhoud uit te stellen, kan haar budget halen en tegelijk de kans op productiestilstand vergroten. Dat mag zichtbaar worden voordat de installatie stilvalt.
Sommige zaken vragen wekelijkse aandacht, andere bekijk je maandelijks of per kwartaal. Niet alles hoeft op elk overleg terug te komen. En niet alles wat je kan meten, moet op een dashboard staan. Als je tussen tientallen cijfers moet zoeken naar wat ertoe doet, helpt dat overzicht je maar gedeeltelijk.
Op de wekelijkse scorecard staat een resultaat van 8 op 10. De afgesproken ondergrens is 8, dus het vakje kleurt groen. Geen opmerkingen, volgend punt.
Drie weken geleden stond daar nog 9,5. Daarna werd het 9 en een week later 8,5. Nu staat er 8. Het resultaat valt nog binnen de afspraak, maar het gaat al enkele weken de verkeerde kant op.
Als je wekelijks een scorecard bespreekt, bekijk dan ook de tien voorgaande weken. Met alleen het cijfer van vandaag zie je niet dat die groene acht enkele weken geleden nog een tien was. Een tijdelijke terugval die zich herstelt, vraagt mogelijk een andere reactie dan een resultaat dat elke week wat verder wegzakt.
Die ontwikkeling vertelt niet met zekerheid waar je volgende maand staat. Ze geeft wel aanleiding om te onderzoeken wat er gebeurt, voordat je onder de afgesproken grens terechtkomt.
Daarnaast zijn er signalen die problemen eerder kunnen aankondigen. Een groeiende werkachterstand, steeds meer tijdelijke herstellingen of onderhoud dat telkens wordt uitgesteld, kunnen erop wijzen dat de werking onder druk komt. Tegen dat klanten daarover beginnen te klagen, heb je misschien al weken aan mogelijkheden om bij te sturen laten liggen.
De juiste parameters kiezen is niet eenvoudig. Je moet voldoende duidelijk afspreken wat je meet, anders vergelijkt iedereen iets anders. Maar je kan ook maanden discussiëren over de definitie, de formule en de uitzonderingen, terwijl er nauwelijks gesproken wordt over wat de cijfers al laten zien.
Hetzelfde gebeurt wanneer elk overleg vooral dient om afwijkingen uit te leggen. De werkdruk was hoog, een collega was ziek en die ene klant had uitzonderlijk veel vragen. Dat kan allemaal kloppen. Alleen wil je ook weten wat ermee gebeurt en of de aanpak helpt.
Daar ligt verantwoordelijkheid bij de mensen die het werk aansturen. Zij maken zichtbaar hoe het loopt, onderzoeken afwijkingen en nemen actie binnen hun mogelijkheden. Waar ze vastlopen, betrekken ze de juiste mensen. Zo kan de directie zich richten op beslissingen die haar bijdrage vragen, zonder zelf alle details te moeten uitzoeken.
Als je als zaakvoerder ondanks al die rapporten nog altijd zelf problemen moet ontdekken, verbanden moet leggen en iedereen achter de veren moet zitten, krijg je misschien wel veel informatie, maar blijft de sturing grotendeels bij jou liggen.
Dit is het zevende artikel in een reeks over De Zelfdragende Organisatie. Lees ook de vorige artikels op de blog.
Geen standaardpitch. Gewoon een eerlijk gesprek over wat er speelt in je organisatie.
Neem contact op