10 november 2026 · 6 min read

De Zelfdragende Organisatie - samengevat

De Zelfdragende Organisatie - deel 9

De Zelfdragende Organisatie - samengevat

Een organisatie is zelfdragend wanneer ze haar dagelijkse werking en verdere groei kan dragen met minder tussenkomst van dezelfde sleutelpersonen. Om een zelfdragende organisatie te worden heb je een aantal bouwstenen nodig, iets wat de bouwstenen aan elkaar houdt, maar vooral ook het juiste gedrag op elke laag in je organisatie.

De Zelfdragende Organisatie brengt dus drie zaken samen. Vijf bouwstenen beschrijven wat je als organisatie op orde moet brengen. Ritme & Reflectie verbindt de bouwstenen door beslissingen, resultaten, samenwerking, (zelf)evaluatie en feedback geregeld te bespreken. De zes organisatiekwaliteiten dragen bij in hoe je mensen daar elke dag mee omgaan.

De vijf bouwstenen

De bouwstenen zijn gelijkwaardig en beïnvloeden elkaar. De richting bepaalt welke resultaten ertoe doen. Die resultaten geven je op hun beurt informatie om de werkwijze, de verdeling van verantwoordelijkheden of de richting zelf opnieuw te bekijken. Bij groei begint het vaak te wringen waar een bouwsteen zwak staat of waar de aansluiting tussen twee bouwstenen hapert. Maar dikwijls zijn de problemen in de ene bouwsteen terug te brengen tot een kernprobleem in een andere bouwsteen.

Ritme & Reflectie houdt de bouwstenen bij elkaar

Op vaste momenten bekijk je wat er van beslissingen en afspraken terechtkomt, en welke beslissingen en afspraken er moeten gemaakt worden. Sommige zaken volg je wekelijks op, tenminste als het die dingen zijn waar je ook op korte termijn iets aan kan doen.

Je maakt ook een afspraak met jezelf om op voldoende regelmatige basis even afstand te nemen van de drukte van de dag zodat je kan reflecteren op de Richting en op wat we vandaag eigenlijk aan het doen zijn.

Je gaat niet om de zes maanden drastisch van richting veranderen, maar je wil wel de vinger aan de pols houden bij je eigen organisatie, maar ook bij je klanten en de markt waarin je actief bent. Want als je een bocht moet inzetten, dan kan je dat beter tijdig beginnen doen, in plaats van last minute alles dicht te gooien om niet uit de bocht te gaan.

Je reflecteert ook naar elkaar. Doen we nog de juiste dingen? Doen we dit nog met de juiste personen? Ben jij nog de juiste persoon? Ben ik nog de juiste persoon? De organisatie komt eerst. Je neemt een vast ritme aan om te reflecteren op individuele samenwerkingen. Is het duidelijk wat er verwacht wordt? Is er iets wat je tegenhoudt om dit goed te doen? Wat kan je hier zelf aan doen? Wat verwacht je van mij? Is deze job of dit bedrijf nog wel het juiste voor jou?

De zes organisatiekwaliteiten worden zichtbaar in gedrag

Die kwaliteiten spelen in elke bouwsteen en in Ritme & Reflectie.

Een team kan pas verantwoordelijkheid opnemen als mensen weten waar ze samen naartoe willen, waarom die richting ertoe doet en wat er van hen verwacht wordt. Ze weten wie welke beslissingen mag nemen en vertrouwen erop dat de juiste mensen op de juiste plek zitten. Leidinggevenden geven hen de ruimte om zelf te beslissen, en collega’s geven elkaar de ruimte om hun werk te doen.

Op vaste momenten bekijken ze hoe de samenwerking loopt en wat hun manier van werken oplevert. Ze onderzoeken wat fout loopt en wat beter kan, en gebruiken wat ze daaruit leren om hun werkwijze bij te sturen.

Ze komen hun afspraken na en spreken elkaar aan als ze merken dat de druk te hoog wordt of afspraken in het gedrang komen. Ze voelen zich mee verantwoordelijk voor elkaar en voor het resultaat van de hele organisatie.

My two cents

Veel van wat ik hier beschrijf, vind je ook terug in andere organisatiemodellen. Ik ben gaan lezen, leren en toepassen, en heb daarbij even vaak op de bal geslagen als ernaast. Gaandeweg ben ik ervan overtuigd geraakt dat de zes organisatiekwaliteiten het belangrijkste onderdeel zijn van De Zelfdragende Organisatie. Zij bepalen mee of de bouwstenen in de praktijk doen waarvoor ze bedoeld zijn.

Mijn professionele roots liggen in ICT. Iedereen kent wel een IT-project dat te laat wordt opgeleverd, meer kost dan voorzien en minder doet dan verwacht. Acht maanden na de geplande opleverdatum zijn we al blij dat die ene functie tenminste werkt en dat we ‘maar’ 56.000 euro boven budget zitten.

Als je zo’n project onder het vergrootglas legt, kom je vaak uit bij de manier waarop het werk georganiseerd is. Een proces maakt duidelijk wie wat moet weten, wanneer en in welke context. Zolang dat onduidelijk blijft, moet IT zelf invullen wat de toepassing moet doen.

Als de mensen die het proces moeten uitleggen vooral vasthouden aan hun oude manier van werken, loont het de moeite om te kijken of ze begrijpen waar de organisatie naartoe wil en wat dat voor hun werk betekent. Anders eindig je met een dure kopie van je oude Excel, die bovendien trager werkt.

En als de richting onduidelijk blijft, kom je uit bij wie die richting moet bepalen en vertalen naar keuzes waar het team mee verder kan.

Maar dit beperkt zich zeker niet tot IT. Een te snelle groei op korte termijn kan leiden tot te snelle aanwervingen en te weinig tijd om op te volgen. Een overdracht van aandelen is een rationele transactie, maar kan leiden tot onduidelijkheid in de te volgen richting. Het vermijden van dat ene moeilijke gesprek kan leiden tot “he doesn’t care” bij de andere medewerkers.

Op papier kun je de vijf bouwstenen en Ritme & Reflectie afvinken. Het gedrag dat De Zelfdragende Organisatie doet werken, vraagt elke dag aandacht. Dat is een gedeelde verantwoordelijkheid die je moet mogen, kunnen en durven opnemen.

Eén voor allen, allen voor één.

💡Hoe van je organisatie een zelfdragende organisatie maken? Ik heb voor elk onderdeel van het model een beperkt aantal methodologieën verzameld, aangepast, gemaakt die volgens mij goed aansluiten bij de Vlaamse kmo. Die tools geven je een inzicht in de maturiteit van de organisatie volgens De Zelfdragende Organisatie, maar helpen je ook verder om die maturiteit te verhogen.

Een pragmatische benadering van de rationele en de emotionele kant van organisaties, aanpasbaar aan waar je je vandaag bevindt en aan het tempo dat je aankan. Als je koffiebonen niet op zijn, kom ik graag eens op de koffie. ☕

Dit is het negende artikel in een reeks over De Zelfdragende Organisatie. Lees ook de vorige artikels op de blog.

← Terug naar het blogoverzicht

Laat ons eens praten.

Geen standaardpitch. Gewoon een eerlijk gesprek over wat er speelt in je organisatie.

Neem contact op